Aktualności
Broniąc rządów prawa w Polsce
6 września w Warszawie odbyło się posiedzenie "okrągłego stołu" zorganizowane przez Radę Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Europy (CCBE), Międzynarodowe Stowarzyszenie Prawników (IBA), przy współpracy Krajowej Rady Radców Prawnych (KRRP) i Naczelnej Rady Adwokackiej (NRA).
Poniżej przedstawiamy stanowisko powyższego gremium a także wypowiedź Colina Tyre QC, Prezydenta Rady Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Europy (CCBE).
IBAHRI i CCBE zaniepokojone pogorszeniem stanu praworządności w Polsce
Instytut Praw Człowieka Międzynarodowego Stowarzyszenia Prawników (IBAHRI) oraz Rada Adwokatur I Stowarzyszeń Prawniczych Europy (CCBE) wyraziły dzisiaj zaniepokojenie w związku z zagrożeniem dla praworządności w Polsce z powodu narastającego wpływu ustawodawstwa, obowiązującego i proponowanego, które podważyłoby aktualne gwarancje niezależności sądownictwa i zawodów prawniczych. Ustawy te obejmują:
- Ustawę z dnia 29 czerwca 2007 roku o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych i niektórych innych ustaw
- Ustawę z dnia 29 marca 2007 roku o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw
- Projekt ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym
Kwestie te są przedmiotem analizy prowadzonej przez wspólną delegację podczas wizyty na wysokim szczeblu w Polsce.
"Niezależność sądownictwa i zawodów prawniczych to fundamenty praworządności, które muszą być chronione i bronione przez wszystkie demokratyczne rządy" – powiedział pan Martin Solc, Przewodniczący Sekcji Interesu Publicznego i Zawodowego IBA. "Delegacja rozważy konkretne zmiany w następnych tygodniach, ale jesteśmy zaniepokojeni, że ustawodawstwo to może naruszać nie tylko polska Konstytucję, lecz również standardy regionalne i międzynarodowe."
Pomimo wielokrotnych próśb, delegacja była rozczarowana niemożnością spotkania się z Ministrem Sprawiedliwości Zbigniewem Ziobro i Wiceministrem Sprawiedliwości Andrzejem Kryże.
"Nadal jesteśmy chętni usłyszeć od polskiego rządu powody tworzenia tego ustawodawstwa i analizę jego potencjalnego wpływu" – powiedział pan John Fish, były prezes CCBE. "Prosimy polski rząd, aby przesłał nam te informacje w ciągu nadchodzących tygodni, gdy będziemy przygotowywać nasz końcowy raport."
Mająca na celu zbadanie pojawiających się obaw związanych z proponowanymi zmianami legislacyjnymi delegacja, w której skład weszli: Lady Hazel Cosgrove (Szkocja), dr Rupert Wolff (Austria), pan Martin Solc (Czechy), pan John Fish (Irlandia), pani Felicia Johnston (Australia) i pani Brooke Hartigan (Australia), spotkała się z wieloma sędziami, adwokatami i radcami prawnymi, prokuratorami, przedstawicielami uniwersytetów, samorządami i organizacjami pozarządowymi w czasie wizyty w Polsce 2-7 września 2007 r. Raport IBAHRI/CCBE zawierający wnioski z tej wizyty na wysokim szczeblu będzie gotowy w nadchodzących tygodniach.
Prezydent CCBE, Colin Tyre QC
Pozostajemy poważnie zaniepokojeni aktualnymi wydarzeniami w Polsce, które w naszym przekonaniu podważają rolę sądownictwa i zawodów prawniczych w społeczeństwie.
Rola zawodów prawniczych w społeczeństwie oraz wartości nieodłącznie związane z zawodami prawniczymi zostały uznane przez organizacje międzynarodowe i europejskie: Organizację Narodów Zjednoczonych, Radę Europy i Parlament Europejski. Specyficzna rola prawnika znajduje odzwierciedlenie również we własnych zasadach CCBE tj. w „Kodeksie etycznym” i w „Karcie podstawowych zasad europejskich zawodów prawniczych”.
Istnieją także podstawowe zasady wspólne dla wszystkich europejskich zawodów prawniczych i niezbędne do właściwego działania wymiaru sprawiedliwości i prawa do rzetelnego procesu, czego wymaga Europejska Konwencja Praw Człowieka. Adwokatury i stowarzyszenia prawnicze, sądy, ustawodawcy, rządy i organizacje międzynarodowe powinny stać na straży podstawowych zasad i chronić je w interesie publicznym.
Na przykład zalecenie Rady Europy z dnia 25 października 2000 r. w sprawie swobody wykonywania zawodu prawnika stanowi, że:
„Stowarzyszenie adwokatów lub inne stowarzyszenia zawodowych prawników powinny być organizacjami samorządnymi, niezależnymi od władz i osób postronnych”
Polski rząd jest jednym z adresatów tego zalecenia, lecz inicjatywy zaproponowane przez polski rząd nie uwzględniają go. Charakterystyczną cechą zawodów prawniczych w Europie jest samoregulacja. Podstawowych obowiązkiem samoregulujących się adwokatur jest ustanowienie zasad etyki zawodowej i nadzór nad wykonywaniem zawodu, a w tym działanie niezależne od władz, takich jak Ministerstwo Sprawiedliwości.
Rada Europy także zaleca Adwokaturom i Stowarzyszeniom Prawniczym zapewnienie niezależności zawodu. Niezależność jest niezbędna w postępowaniu sądowym tak samo, jak bezstronność sędziego. Utrata tej niezależności naraża na ryzyko jeden z fundamentów systemu wymiaru sprawiedliwości i praworządność samą w sobie. Wygląda na to, że również ona nie została uwzględniona przez polski rząd.
CCBE zwraca uwagę, aby polski rząd uwzględnił standardy europejskie i międzynarodowe dotyczące zawodów prawniczych i niezależności sądów oraz aby zwrócił uwagę na fakt, że celem zasad rządzących usługami prawniczymi jest ochrona społeczeństwa, zagwarantowanie prawa do obrony i dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz bezpieczeństwo w stosowaniu prawa.
